Serap Üstün

Serap Üstün


Bir garip Orhan Veli

17 Kasım 2021 - 12:03

Orhan Veli, 71. ölüm yıl dönümünde anılırken şiirleri günlerdir dilimden düşmedi. O, dizeleriyle en çok bilinen şairlerimizden biri. Otuz altı yıllık kısacık ömründe, dizelerine dünyaları sığdırmış bir şair… Şiirlerindeki sadelik ve aynı zamanda derinlik, üzerimizde yarattığı güçlü etkide başrolü oynuyor. Kitapları yeni baskılar yaparken genç kuşaklar da onu okuyup tanıyor, seviyor.
            Melih Cevdet ve Oktay Rifat ile birlikte yenilikçi Garip akımının kurucusu olan Orhan Veli, Türk şiirini öldürmekle suçlanıp eleştiri oklarının hedefi haline gelmişti. Nurullah Ataç, Garip şiirinin en önemli destekçilerindendi. O zamana kadar alışılagelmiş kafiyeli kalıpların yıkılması, şiirlerin yepyeni bir biçimle yazılması, aslında anlamları çok açık da olsa başlangıçta okurlar tarafından yadırgandı. Oktay Akbal, onun hakkında kaleme aldığı yazısını Garip önsözüyle başlatır: “Güçlüklere bir başına da olsa, karşı koyan insan kuvvetli insan olmalı.”
Yaşadığı maddi sıkıntılardan dolayı geçimini sağlamak için onu çeviri yapmaya teşvik eden isim, yayıncılık dünyasında büyük yeri olan Şevket Rado. Fransızcadan Türkçeye çeviriler yaptı. Tiyatroyu şiir kadar sevdiği söylenir. Hikâye, deneme ve makale türünde de eserler verdi. Değerli fikir adamı Sabahattin Eyüboğlu, Orhan Veli’nin hayatının hemen her noktasında vardı. Sait Faik, onu şu sözlerle anlatmış:
“İki incecik bacak, kısaca bir trençkot, kanarya sarısı bir kaşkol, müselles bir yüz, şişirilmiş göğse benzeyen bir sırt, -denebilirse- ergenlik bozuğu bir yüz: İşte görünüşte Orhan Veli.”
Şair Refik Durbaş ,” Öyküde Sait Faik, şiirde Orhan Veli. Edebiyatı devlet katından halkın katına, arasına indirmediler mi?”diyor.
Dizelere dalıyorum…
“Bekliyorum – Öyle bir havada gel ki – Vazgeçmek mümkün olmasın”, “Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel – Kelimelerinse kifayetsiz olduğunu – Bu derde düşmeden önce”, “Deli eder insanı bu dünya – Bu gece, bu yıldızlar, bu koku – Bu tepeden tırnağa çiçek açmış ağaç.”
Ömrünün en büyük sevdası Nahit Hanım’a yazdığı mektuplarda kayboluyorum. Onun hikayesi de bambaşka: “Hiçbirine bağlanmadım – Ona bağlandığım kadar” diye başlayan, ölümünden sonra müsveddesi diş fırçasına sarılı bir kağıtta bulunan tamamlanmamış “Aşk Resmigeçidi” adlı şiiri, Nahit Hanım’ı çağrıştırıyor. Başka bir yazıda bu mektupların incelemesine de yer verirsem belki onu anlamaya bir adım daha yaklaşmış oluruz.
Son olarak mezarından söz edeyim. Çünkü ben mezarlıkları gezmeyi çok severim. Orhan Veli’nin Abidin Dino tarafından yapılan mezarı, Aşiyan Mezarlığı’nda bulunuyor. Kısaca, bu kez resmedilen mutsuzluk olmuş diyebiliriz.  
Onu, sınırlı kelimelerle anlatmanın zorluğunu yaşadığım yazımı, kendi müthiş sözleriyle sonsuza gönderelim: “Dünyalar vardır, düşünemezsiniz.”

Kaynaklar:
*Şahinler Seray, Ağabeyim Orhan Veli, Doğan Yayıncılık, İstanbul 2021.
**Bütün Şiirleri, Orhan Veli Kanık, Kırmızı Kedi Yayınevi, İstanbul 2021.
***Nahit Hanım’a Mektuplar, Yalnız Seni Arıyorum, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2020.